Instelling

08-09-2026

Stichting Het Nationaal
Tinmuseum Den Helder

Neurenberger Welkomstbokaal (Gilde Welkomstbokaal)

Afbeelding(en) object

Identificatie

Naam object
Neurenberger Welkomstbokaal (Gilde Welkomstbokaal)
Datering
circa 1631
Object categorieën
Kannen & Wijnkannen
Gilde- en Vrijmetselaarsvoorwerpen
Collectie categorieën
Duits Gildetin
Collectie Tinmuseum
Hoogtepunten
Restauratie Project I (Gereed)
Object nummer
T-0067
Opschriften/merken

Tingieter: Engel naar rechts vliegend met weegschaal Randschrift: ZINN JOH. SI

Merkteken(s)
Taal
Duits

Omschrijving

Deze 17e eeuwse Neurenberger Welkomstbokaal is een toonbeeld van zuid Duitse tinnen ambachtkunst, zij behoort tot één van de alleroudste (on)bekende bokalen. De bokaal werd vervaardigd in de stad Neurenberg voor het Nürnberg Säckler Zunft, ook wel: Zunft des Säckler (Zakkenmakersgilde). De prachtig bewerkte en rijk gedoceerde welkomstbokaal is één van de topstukken uit onze collectie.


Het Zakkenmakersgilde ontstond in de 13e eeuw in Beieren en Oostenrijk. Hun arbeid bestond uit het maken van lederen zakken, om de scherpe stenen in te vervoeren die van de alpenweiden naar het dal werden gedragen om huizen van te bouwen. Later breidde de werkzaamheden zich uit tot het vervaardigen van lederen beschermende kleding, zoals een hesje en een broek. Deze kleding is heden ten dagen nog steeds bekend als "Tiroler Kleding", en het ambacht en het gilde zijn dus niet verdwenen.


Een welkomstbokaal werd gebruikt bij bijzondere gelegenheden zoals het initiëren van een nieuwe meester/gezel of leerling of als gilde meesters van een ander stad op bezoek kwamen. De bokaal is voorzien van oprichtingsteksten en teksten betreffende de kunst van het ambacht. Zij is voorzien van 10 schildjes met de namen en afbeeldingen van de gilde meesters. 2 schildjes missen hun ophangpunt en zijn in de zomer van 2015 gerestaureerd. De ridder op het deksel zijn standaard staat niet meer op het deksel en zijn schild ontbreekt.

 

Teksten Welkomstbokaal:
Voorzijde bokaal: "Die lobesamen Säckler Zunft so da wieder gegründet wurde in Statt Nürenberg An: CH; 1631 d. 27 Junius und wurden genennet viel neue Satzung zu nutz und frommen der Meisterschaft , welche mäniglich zu halten gelobet ist. Diesen tag zu denken gestiftet wurde dieser Trinkhumpen. Nürenberg 1631".

 

Achterzijde bokaal: "Auch is zu gedenken ohn unterlass des Säcklers Kirchner Wittib So dagelitten viel ungemak u. gestorben mit 26 Jahr als sie Gegrunden eine Cassen für Kranke, Wittib u. Waisen von Säckler Zunft von eigenem Gelde. Lodigius der Gelahrte schriel sie ist gewelket wie eine Blumen im Maijen u. ihr Angesicht war eines Engeleins".

 

Op het deksel: "Wer sich uns bekennet u. uns sein Freunde nennet dem sei ein Trunk gegönnet".

 

Op de voet: "Ehrlich, Treu und Bruderlichkeit ist beste Stütz in schweren Zeit".
De Gildemeesternamen op de Schildjes: H. Becher, W. Nettelbeck, Sig. Seehofer, Th. Borger, Fried. Berg, K. Haberl, M. Höhn, W. Streiner, F. Keil en Jos. Watter.

Relevanties

De Neurenberger Welkomstbokaal behoord tot een van de vroegere modellen van Zuid Duitse Welkomstbokalen. De meeste bokalen uit deze periode zijn goed gedocumenteerd en bevinden zich voornamelijk in museale collecties. De tot nu onbekende bokaal was voor de verwerving onbekend en nog niet gedocumenteerd.

Vervaardiging en verwerving/div>

Vervaardiger
Onbekend
Plaats vervaardiging
Neurenberg - Duitsland
Vindplaats
Onbekend
Plaats verwerving
Toronto
Datum verwerving
2004
Standplaats
Den Helder

Materiaal en Techniek

Fysieke kenmerken
Onbekend
Materiaal
Tin
Techniek
gegoten en gesoldeerd
Afmetingen
Hoogte 41 cm.
Conditie
Goed

Onderdelen

Naam objectdeel
Deksel
Omschrijving

Deksel voorzien van Gildedrager, vaandel beschadigd

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes I
Omschrijving

De Gildemeester schild: H. Becher

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes II
Omschrijving

De Gildemeester shild: W. Nettelbeck

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes III
Omschrijving

De Gildemeester Schild van Sig. Seehofer

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes IV
Omschrijving

De Gildemeester Schild van Th. Borger

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes V
Omschrijving

De Gildemeester Schild van Fried. Berg

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes VI
Omschrijving

De Gildemeester Schild van K. Haberl

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes VII
Omschrijving

De Gildemeester Schild van M. Höhn

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes VIII
Omschrijving

De Gildemeester Schild van W. Streiner

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes IX
Omschrijving

De Gildemeester Schild van F. Keil

Materiaal
Tin
Naam objectdeel
Gildemeester schildjes X
Omschrijving

De Gildemeester Schild van Jos. Watter

Materiaal
Tin

Tentoongesteld

Tentoongesteld huidig

Digitale collectiedatabase en Hoogtepunten

huidig: restauratie atelier "Erik van Egmond te Schoonhoven" 

Tentoongesteld geweest

Onbekend

Rechten

Eigenaar/credit line
Stichting Het Nationaal Tinmuseum
Copyright ©
Stichting Het Nationaal Tinmuseum

Documentatie

Literatuur

Mory, L., "Schönes Zinn”, "Geschichte, Formen und Probleme", München 1961.

Nadolski, D., "Zunftzinn” Leipzig 1986

Bijzonderheden

Mogelijk één van de alleroudste welkomstbokalen die bekend zijn.